Tadeusz Paweł Rutkowski „Pańska, szlachecka, faszystowska. Polska w sowieckiej propagandzie, kulturze i historiografii 1917-1945”

Narodowe Centrum Kultury, 2020

W serii zatytułowanej „Wojny kulturowe przeciw Polsce” prezentowane są opracowania dokumentujące działania   dyfamacyjne skierowane przeciwko Polsce, prowadzone przez   Imperium Rosyjskie (następnie Związek Radziecki) oraz Prusy (następnie Rzeszę Niemiecką) –  dwa z państw, które dokonały rozbiorów I Rzeczypospolitej.

Prowadzone akcje służyć miały początkowo uzasadnieniu rozbiorów, potem potwierdzeniu rzekomo słusznych pretensji do polskich ziem. W XX wieku cele i motywy zmieniły się nieco, ale intensywność funkcjonowania antypolskiej propagandy nie zmalała. Na opinię publiczną – nie tylko w wymienionych dwóch krajach prowadzących działania przeciw Polsce, ale także w całej Europie – oddziaływano poprzez wykorzystywanie i nagłaśnianie wybranych wydarzeń, utrwalanie antypolskich stereotypów, deprecjonowanie dokonań historycznych i kulturalnych. Tworzono idee historiograficzne, traktaty naukowe, literaturę, jednocześnie neutralizując polski przekaz kulturowy.

Dwa wydane w roku 2020 tomy – [O książce Marka Kornata „Niższość cywilizacyjna wrogiego narodu. Niemieckie dyskursy o Polsce i Polakach 1919–1945” pisaliśmy tutaj: https://donos.home.blog/?p=6530]   – analizują, niezależnie, propagandę niemiecką i sowiecką, w latach po odzyskaniu przez Polskę niepodległości, aż do zakończenia II wojny światowej.

Ciekawie prezentuje się publikacja autorstwa Tadeusza Pawła Rutkowskiego która omawia kwestie propagandy sowieckiej z lat 1917-45. Tom podzielony jest na cztery części. W pierwszej z nich,   zamykającej się w okresie 1917-21, omówiony został stosunek bolszewików (wówczas nowej władzy w Rosji) do kwestii niepodległości Polski, przedstawiono organizacje aparatu propagandy, a także działania w okresie wojny polsko-sowieckiej. Drugi rozdział koncentruje się na latach 1921-39 i pokazuje obraz Polski i Polaków w sowieckiej literaturze, filmie oraz historiografii. Kolejna część obejmująca lata 1939-41 skupia się na propagandowej „osłonie” agresji sowieckiej z 17 września 1939. Ostatni fragment pokazuje okres od 1941 do 1945 roku, kiedy Polska i ZSRS znalazły się po jednej stronie antyhitlerowskiej barykady.

Podstawowym źródłem kwerendy była dla autora sowiecka prasa oraz akta dyplomacji polskiej i brytyjskiej. Ciekawostką i świetnym pomysłem było włączenie w treść stu stron aneksu dokumentalnego zawierającego wybrane teksty publicystyczne, literackie i historiograficzne. Dzięki temu czytelnik ma możliwość bezpośredniego obcowania z przykładami omówionych w publikacji działań.  

Jak w przypadku każdego z tomów serii podziw budzi obszerność omówienia – książka liczy ponad 500 stron.  Interesująco wypada analiza zmian akcentów propagandy, przy jednoczesnym utrzymaniu jej trwałego, negatywnego kierunku. Mnie osobiście usatysfakcjonowało szczególne skupienie się na kwestiach propagandy w kulturze i historiografii.  A kolejną niewątpliwą zaletą jest umiejętność atrakcyjnego dla czytelnika przedstawienia całego wywodu.

One comment

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s