Jacek Purchla, Żanna Komar [redakcja] „Kłopotliwe dziedzictwo? Architektura III Rzeszy w Polsce”

Międzynarodowe Centrum Kultury, 2020

Burzyć pomniki czy je zachowywać? Jak traktować architektoniczne dziedzictwo minionych, „złych” czasów? Kiedy dokładnie przyjrzymy się tym kwestią okazują się one skomplikowane i trudne w większym stopniu niż można to było zakładać.

Z problematyką ta zmierzono się na zorganizowanej przez Międzynarodowe Centrum Kultury w roku 2018 konferencji Kłopotliwe dziedzictwo III Rzeszy w Polsce. Omawiana tu publikacja zawiera materiały ze wspomnianego wydarzenia uzupełnione o dodatkowe teksty zamówione na potrzeby niniejszego wydawnictwa.

Przywołane na wstępie pomniki, są tu odniesieniem metaforycznym.  Wspomniana wcześniej konferencja pokazała, że poziom niejednoznaczności w przywołanym temacie potrafi być zdecydowanie bardziej zagmatwany. Bowiem architektoniczne dziedzictwo to nie tylko pomniki. Mamy przecież do czynienia również z budynkami, czasem modyfikacjami budynków.  W omawianym tu przypadku to również bolesne pozostałości obozów koncentracyjnych i obozów pracy.

Hitlerowska władza miała – począwszy od samego Hitlera – ogromne ambicje planistyczno-architektoniczne. Hitler planował nową Germanię, Hans Frank Generalny Gubernator, próbował „urządzać” podległe sobie terytoria, a jeszcze pomniejsi dygnitarze również nie zasypywali gruszek w popiele. Z książki możemy się dowiedzieć również o tych zamierzeniach. O przyszłości jaką szykowano dla Krakowa, Warszawy, ale także dla miast powiatowych, które miały być zorganizowane „pod linijkę” według jednego wzorca.

Sporo miejsca poświęcone jest dużym miastom, terenom wcielonym do Rzeszy oraz tym które znalazły się w granicach Polski dopiero po II wojnie światowej. Ważną i poważną kwestę porusza materiał dotyczący przeszłości, teraźniejszości i przyszłości terenu dawnego obozu w Płaszowie, pokazujący z jakimi – dość nieoczekiwanymi – problemami, trzeba było się zmierzyć przy organizowaniu tam miejsca pamięci.

Szerokie spojrzenie na temat i dobrze zebrana dokumentacja graficzna – w książce zamieszczone są liczne reprodukcje fotografii i planów – są niewątpliwymi zaletami tej książki. Nie zapominając oczywiście o wysokiej merytorycznej wartości zarówno całości jak i poszczególnych tekstów. Wreszcie uznania wymaga  niezwykła edytorska jakość wydania. 

 „Kłopotliwe dziedzictwo? Architektura III Rzeszy w Polsce” – ten znak zapytania w tytule uważam za znakomite posunięcie. Jasny sygnał, że nie są potrzebne nam ideologicznie zabarwione deklaracje, ale rzeczowa, mądra dyskusja. Konferencja i publikacja Międzynarodowego Centrum Kultury stanowią  dla takiej wymiany poglądów znakomite otwarcie.  

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s