Jesse Kauffman „Iluzoryczne przymierze”

PIW, 2019

Temat okupacji niemieckiej ziem Polski podczas II wojny światowej jest obszernie udokumentowany i opisany w światowej literaturze historycznej. Jednocześnie niemal zupełnie zapomniana pozostaje kwestia innej niemieckiej okupacji polskich terenów, jaka miała miejsce ponad dwie dekady wcześniej, w okresie I wojny światowej. Historiograficzną lukę stara się wypełnić swoja książką profesor Eastern Michigan University Jesse Kaufmann.

Amerykański historyk skupia się w swojej pracy na dwóch kwestiach. Po pierwsze przywołuje często podnoszoną kwestię przedstawienia okupacji I wojny jako zalążka tego co później działo się na ziemiach polskich w latach 1939-45. Przy tym jednoznacznie stwierdzając, że zamierza udowodnić … niesłuszność takowego poglądu. Po drugie skupia się na osobie generał-gubernatora warszawskiego Hansa Hartwiga von Beselera oraz działaniach, które urzędnik ten inicjował, wcielając z życie koncepcję utworzenia satelickiego państwa polskiego.  Ów plan było co ciekawe całkowicie autorskim pomysłem, bowiem Niemcy – jako państwo – jakichkolwiek ukształtowanych zamierzeń co do okupowanych terytoriów zwyczajnie nie mieli.

Kaufmann szczegółowo i szeroko kreśli tło oraz genezę działań niemieckich, nie zapominając jednak także o zarysowaniu sytuacji po stronie polskiej, która miała na przebieg spraw wpływ niebagatelny.  Pokazuje inicjatywy podejmowane na polach samorządności, edukacji i kultury. Uwypukla różnice w polityce Niemiec w stosunku do surowego stanowiska rosyjskiej administracji czasów zaborów. Porusza kwestie narodowościowe. Wreszcie analizuje przyczyny porażki całego przedsięwzięcia.

„Iluzoryczne przymierze” należy pochwalić za przywrócenie uwagi niewątpliwie interesującemu tematowi oraz jego wyczerpujące omówienie. Praca Kauffmana ma szanse stać się otwarciem ciekawej dyskusji, wykraczającej czasem poza okres I wojny światowej, ot choćby ku  początkom niepodległej II Rzeczypospolitej, zwłaszcza w aspektach polityki narodowościowej oraz kształtowania się granic. Wreszcie, być może książka ta stanie się przyczynkiem dla stworzenia podobnych publikacji napisanych przez krajowych historyków.

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s